Thước xám đo bền màu ma sát vải

Grey Scale for Assessing Staining / Rubbing Fastness
Hãng :  CTTC
Xuất xứ : TRUNG QUỐC

Thước xám đo bền màu ma sát vải

Tổng quan (Overview)

• Thước xám đánh giá dây màu (Grey Scale for Assessing Staining) là một công cụ tiêu chuẩn, được sử dụng trên toàn thế giới trong ngành công nghiệp dệt may để đánh giá một cách khách quan mức độ dây màu từ một vật liệu dệt đã nhuộm màu sang một vật liệu dệt khác (thường là màu trắng) trong các phép thử độ bền màu, chẳng hạn như thử nghiệm ma sát (còn gọi là chà xát, crocking), giặt, mồ hôi, hoặc tiếp xúc với nước.
• Nói một cách đơn giản, nó giúp chúng ta trả lời câu hỏi: “Khi chà xát một chiếc quần jean màu xanh đậm, màu xanh có bị dính sang chiếc áo sơ mi trắng hoặc ghế sofa màu sáng nhiều hay ít?”

Điều quan trọng cần lưu ý là có hai loại thước xám chính:

1. Thước xám đánh giá dây màu (Grey Scale for Assessing Staining): Dùng để đo màu bị dây ra một loại vải trắng đi kèm. Đây là loại thước bạn đang hỏi.
2. Thước xám đánh giá thay đổi màu (Grey Scale for Assessing Change in Colour): Dùng để đo sự phai màu của chính sản phẩm vải được thử nghiệm.

Mô tả công cụ (Description of the Tool)

Thước xám là một dải bìa cứng gồm 5 hoặc 9 cặp miếng màu xám, tương ứng với các cấp độ từ 1 đến 5, bao gồm cả các cấp độ trung gian (ví dụ: 4-5, 3-4).

• Cấu trúc một cặp: Mỗi cặp trên thước bao gồm:
  • Một miếng màu xám tham chiếu (luôn là màu trắng hoặc xám rất nhạt).
  • Một miếng màu xám có độ đậm tăng dần, mô phỏng mức độ dây màu từ nhẹ đến nặng.
• Các cấp độ (Grades):
  • Cấp 5 (Grade 5): Gồm hai miếng màu trắng giống hệt nhau. Nó đại diện cho tình trạng không dây màu.
  • Cấp 4 (Grade 4): Miếng màu xám thứ hai có sự khác biệt màu sắc rất nhẹ so với miếng màu trắng. Đại diện cho tình trạng dây màu nhẹ.
  • Cấp 3, 2 (Grade 3, 2): Sự khác biệt về màu sắc (độ tương phản) giữa hai miếng màu xám ngày càng rõ rệt.
  • Cấp 1 (Grade 1): Gồm một miếng màu trắng và một miếng màu xám rất đậm. Nó đại diện cho tình trạng dây màu rất nặng.

Quy trình sử dụng để đánh giá độ bền màu ma sát (How to Use for Rubbing Fastness)

Thước xám không tự thực hiện phép thử mà dùng để đánh giá kết quả sau khi phép thử đã hoàn tất. Quy trình điển hình bao gồm hai bước chính:

Bước 1: Thực hiện phép thử ma sát (Crocking Test)

Phép thử này thường được thực hiện bằng một thiết bị gọi là máy đo độ bền màu ma sát (Crockmeter).

1. Chuẩn bị mẫu:
   • Một mảnh vải màu cần kiểm tra được kẹp chặt vào đế của máy.
   • Một mảnh vải cotton tiêu chuẩn màu trắng (gọi là vải chà xát – crocking cloth) được gắn vào một “ngón tay” (finger) của máy.
2. Thực hiện chà xát:
   • “Ngón tay” bọc vải trắng sẽ chà xát qua lại trên bề mặt vải màu với một lực và số lần nhất định (ví dụ: 10 vòng quay với lực 9 Newton).
   • Phép thử này được thực hiện trong hai điều kiện:
     • Ma sát khô (Dry Rubbing): Vải chà xát màu trắng ở trạng thái khô.
     • Ma sát ướt (Wet Rubbing): Vải chà xát màu trắng được làm ẩm bằng nước cất theo một tỷ lệ tiêu chuẩn trước khi thử. Kết quả ma sát ướt thường thấp hơn (dây màu nhiều hơn) so với ma sát khô.
3. Thu kết quả: Sau khi chà xát xong, lấy mảnh vải trắng ra. Lúc này, trên mảnh vải trắng sẽ có một vệt màu bị dây ra từ vải thử nghiệm.

Bước 2: Đánh giá kết quả bằng Thước xám

Đây là bước sử dụng Thước xám để đưa ra một con số khách quan.

1. Chuẩn bị môi trường đánh giá:
   • Việc đánh giá phải được thực hiện trong buồng soi màu (Light Box / Viewing Cabinet) dưới nguồn sáng tiêu chuẩn (thường là đèn D65, giả lập ánh sáng ban ngày) để loại bỏ ảnh hưởng của màu sắc môi trường xung quanh.
   • Người đánh giá cần có thị lực bình thường.
2. Tiến hành so sánh:
   • Lấy mảnh vải trắng đã bị dây màu (kết quả của Bước 1) và đặt cạnh một mảnh vải trắng tiêu chuẩn chưa qua thử nghiệm (để làm đối chứng).
   • Đặt Thước xám đánh giá dây màu (Grey Scale for Assessing Staining) bên cạnh cặp vải này.
   • Quan trọng: Bạn không so sánh màu sắc thực tế (ví dụ: không so màu xanh trên vải với màu xám trên thước). Thay vào đó, bạn so sánh sự khác biệt về màu sắc (contrast) giữa cặp vải của bạn (vải trắng gốc và vải trắng bị dây màu) với sự khác biệt màu sắc của từng cặp trên thước xám.
   • Di chuyển dọc theo thước xám và tìm ra cặp màu xám nào trên thước có độ tương phản gần giống nhất với độ tương phản của cặp vải thử nghiệm của bạn.
3. Ghi nhận kết quả:
   • Cấp độ (grade) tương ứng với cặp màu xám đó chính là kết quả độ bền màu ma sát của mẫu vải.
   • Ví dụ: Nếu sự khác biệt giữa vải trắng gốc và vải trắng bị dây màu xanh tương đương với sự khác biệt của cặp màu ở Cấp 4 trên thước xám, thì kết quả độ bền màu ma sát của vải là Cấp 4.
   • Nếu độ tương phản nằm giữa hai cấp, kết quả sẽ được ghi nhận là cấp trung gian (ví dụ: Cấp 4-5, Cấp 3-4).

Diễn giải kết quả (Interpreting the Grades)

Các cấp độ này có ý nghĩa thực tiễn như sau:

• Cấp 5: Xuất sắc. Không có sự dây màu nào có thể nhận thấy.
• Cấp 4-5: Rất tốt.
• Cấp 4: Tốt. Dây màu rất nhẹ, thường được chấp nhận cho hầu hết các sản phẩm may mặc.
• Cấp 3-4: Khá.
• Cấp 3: Trung bình. Dây màu có thể nhận thấy, có thể không được chấp nhận cho các sản phẩm tiếp xúc với các bề mặt sáng màu. Ví dụ, quần jean đậm màu thường có yêu cầu tối thiểu là cấp 3 cho ma sát khô.
• Cấp 2: Kém. Dây màu nhiều.
• Cấp 1: Rất kém. Dây màu nghiêm trọng, sản phẩm không đạt chất lượng.

Các tiêu chuẩn liên quan (Relevant Standards)

Việc sử dụng thước xám và phương pháp thử nghiệm được chuẩn hóa quốc tế để đảm bảo tính nhất quán trên toàn cầu.

• ISO (International Organization for Standardization):
  • ISO 105-A03: Tiêu chuẩn quy định về Thước xám đánh giá dây màu.
  • ISO 105-X12: Tiêu chuẩn quy định về phương pháp thử độ bền màu ma sát (Crockmeter test).
• AATCC (American Association of Textile Chemists and Colorists):
  • AATCC Evaluation Procedure 2: Tương đương với ISO 105-A03.
  • AATCC Test Method 8: Tương đương với ISO 105-X12.

Kết luận

• Thước xám đánh giá dây màu là một công cụ đơn giản nhưng vô cùng thiết yếu, giúp chuyển đổi một đánh giá chủ quan (“trông có vẻ dây màu một chút”) thành một kết quả định lượng, khách quan và có thể lặp lại (Cấp 4).
• Nó đóng vai trò nền tảng trong việc kiểm soát chất lượng (QC), đảm bảo sản phẩm dệt may đáp ứng các tiêu chuẩn của thương hiệu và yêu cầu của thị trường, từ đó bảo vệ người tiêu dùng và uy tín của nhà sản xuất.

Công ty chúng tôi còn cung cấp thêm thiết bị kiểm tra chất lượng may mặc của Biuged