Trên thị trường, một bóng halogen 60W đui E27 giá rẻ và một bóng Inca A 60W chuẩn cho tủ so màu Tilo có thể trông giống nhau đến khó tin: cùng bầu thủy tinh trắng đục, cùng kích thước, cùng công suất, cùng kiểu đui. Khác biệt nằm ở thứ không nhìn thấy bằng mắt thường – nhiệt độ màu và độ liên tục của phổ.
Bóng kiểm màu khác bóng chiếu sáng ở điểm nào
Bóng chiếu sáng được đánh giá bằng cảm nhận: sáng hay tối, ấm hay lạnh, có chói không. Bóng kiểm màu được đánh giá bằng con số: nhiệt độ màu danh định, chỉ số hoàn màu, độ ổn định phổ theo thời gian. Một bóng dân dụng lệch 200K không ai nhận ra; một bóng kiểm màu lệch 200K làm hỏng cả một phép đánh giá.
Với nguồn A, yêu cầu còn chặt hơn: phổ phải liên tục và gần với đường cong vật đen ở 2.856K. Bóng halogen dân dụng thường có nhiệt độ màu thực tế dao động khá rộng tùy nhà sản xuất và tùy điện áp lưới, nên không thể dùng làm chuẩn.
Thông số bóng đèn Inca A 60W chuẩn
- Loại: sợi đốt vonfram / halogen dạng A
- Mã hàng: Inca A – 60W
- Công suất: 60W
- Điện áp: 220V – 230V (hoặc 120V với tủ nhập khẩu)
- Nhiệt độ màu: 2.856K
- CRI: xấp xỉ 100
- Đui: E27
- Tuổi thọ: 1.500 – 2.000 giờ
Bốn dấu hiệu nhận biết bóng đúng chuẩn
Thứ nhất – tem và mã hàng. Bóng chuẩn in rõ mã Inca A và thông số trên thân hoặc trên bao bì. Bóng trôi nổi thường chỉ ghi “60W 220V” mà không có mã.
Thứ hai – màu ánh sáng khi bật. Ánh sáng 2.856K ngả vàng ấm rõ rệt, gần với bóng sợi đốt cũ. Bóng halogen dân dụng thường trắng hơn, ngả về 3.000K trở lên.
Thứ ba – độ ổn định sau vài phút. Bóng chuẩn giữ màu ánh sáng ổn định; bóng kém chất lượng thường tối dần hoặc đổi tông khi nóng.
Thứ tư – nguồn cung. Nhà cung cấp chuyên về thiết bị kiểm màu thường có giấy xác nhận chuẩn quang học và chính sách đổi trả khi sai mã.
Vì sao không thể dùng LED
LED có hiệu suất cao và tuổi thọ dài, nhưng phổ không liên tục: thiếu vùng hồng ngoại, có đỉnh xanh và đỉnh vàng riêng biệt do lớp phosphor. Khi đặt mẫu dưới LED, các cặp màu metameric có thể trông giống nhau – nghĩa là tủ so màu mất khả năng phát hiện đúng loại lỗi mà nó được thiết kế để phát hiện.
Đây là lý do trong bốn nguồn sáng của tủ Tilo, ba nguồn có thể dùng đèn chuyên dụng hoặc LED hiệu chỉnh, riêng nguồn A bắt buộc phải là bóng sợi đốt.
Ứng dụng
Dệt may: kiểm màu vải, chỉ, phụ liệu dưới ánh sáng đèn gia đình.
In ấn – bao bì: so khớp mực in, lớp phủ, độ đồng nhất giữa các lô.
Nhựa – sơn: đánh giá hạt màu, sơn tĩnh điện, sơn ô tô.
Phòng lab QA/QC: nguồn đối chứng theo ISO 105, ASTM D1729, DIN 6173.
Cách bảo quản để bóng không “chết sớm”
Không cầm tay trần vào bầu bóng: dấu vân tay tạo điểm nóng cục bộ, làm giảm tuổi thọ và lệch nhiệt độ màu. Không rung lắc tủ khi bóng đang nóng vì sợi đốt vonfram ở trạng thái này rất giòn. Lau bầu bóng bằng khăn khô khi đã nguội. Bảo quản bóng dự phòng trong hộp, nơi khô ráo.
Một lưu ý về điện áp: nếu lưới điện khu vực thường xuyên cao hơn 230V, tuổi thọ bóng sợi đốt sẽ giảm đáng kể. Với tủ dùng thường xuyên, nên kiểm tra điện áp cấp cho tủ vài tháng một lần.
Kết luận
Chọn bóng cho tủ so màu không phải chọn món hàng rẻ nhất có cùng công suất, mà là chọn đúng chuẩn quang học. Bóng đèn Inca A 60W đúng mã, đúng điện áp, đúng đui là điều kiện tối thiểu để tủ so màu Tilo làm đúng việc của nó: cho người kiểm tra nhìn thấy màu như khách hàng sẽ nhìn thấy.

